توليد علم در ايران
شرق - ايران در افق ۱۴۰۰ با برنامه ريزى هاى صورت گرفته، جزء ۳۰ كشور اول دنيا در توليد علم خواهد بود.دكتر رضا منصورى،معاون پژوهشى وزارت علوم ديروز در جمع خبرنگاران افزود: در حال حاضر ايران از لحاظ ميانگين ده ساله توليد علم در سطح دنيا رتبه ۵۱ و ميانگين يك ساله رتبه ۴۷ را دارد. وى در خصوص توليدات علمى و تعداد مقالات ايران در سطح بين المللى گفت: در شرايط كنونى، تعداد مقالات بين المللى و كيفيت و ضريب تاثير آن در سطح دنيا، يكى از شاخص ها و معيارهاى پيشرفت يك كشور محسوب مى شود و اين شاخص ها به عنوان مولفه هاى رشد علمى در دانشگاه از اهميت بالايى برخوردار است.
وى افزود: كشور ما پس از انقلاب اسلامى، به لحاظ قرار گرفتن در شرايط انقلاب و جنگ تحميلى با يك ركود علمى مواجه شد، در حالى كه در آن زمان كشورهاى عراق ۳ برابر و عربستان ۹ برابر ايران توليدات علمى داشتند، اما از اواخر دهه ۶۰ با ايجاد مقاطع تحصيلات تكميلى، آهنگ رشد كندى در زمينه رشد مقالات و توليدات علمى در كشور آغاز شد كه ادامه اين آهنگ رشد به جايى رسيد كه در سال ۲۰۰۳ (سال گذشته) حدود ۳هزار مقاله ايرانى در سطح بين المللى به چاپ رسيد. به گفته دكتر منصورى، تعداد مقالات بين المللى ايران در سال ۲۰۰۱، يك هزار و ۴۴۰ عنوان بود كه اين ميزان طى دو سال، دو برابر شده است، اين روند رشد يك ركورد محسوب مى شود چرا كه در دنيا براى رسيدن به دو برابر توليدات قبلى، حدود ۱۵ سال زمان لازم است، در حالى كه ايران طى دو سال اين رشد را به دو برابر رسانده است، به طورى كه مى توان گفت آهنگ رشد توليدات علمى ايران بسيار بيشتر از آهنگ رشد توليدات علمى جهان است.
معاون پژوهشى وزارت علوم در ادامه تصريح كرد: وظيفه مسئولان براى رسيدن كشور به سطح كشورهاى صنعتى، حفظ اين آهنگ رشد در توليدات علمى است و چنانچه اين روند طى دو سه سال آينده حفظ شود، مسلماً ايران به جمع كشورهاى صنعتى خواهد پيوست.
دكتر منصورى گفت: براساس آخرين آمار، در سه ماهه اول سال ۲۰۰۴، تعداد مقالات توليدى تركيه ۴۶۰۰ عنوان، ايران ۱۲۲۴ مقاله و مصر ۱۰۵۹ عنوان اعلام شده است كه اين آمار نشان مى دهد ايران در مقايسه با كشور مصر، جلوتر است و انتظار مى رود كه در سال ۲۰۰۴ تعداد مقالات توليدى ايران ۵۰۰ مقاله بيشتر از كشور مصر شود. معاون پژوهشى وزارت علوم همچنين يادآور شد: در حال حاضر بيشترين توليدات علمى جهان با ۵۲ درصد در رشته هاى علوم زيستى و ۴۷ درصد در رشته هاى علوم طبيعى و فيزيك است، در حالى كه اين مسئله در ايران معكوس است و بيشترين توليدات علمى ما در زمينه علوم طبيعى است. لذا يكى از چالش هاى وزارت علوم، بررسى عوامل اين مسئله است تا با تدوين برنامه هايى، توازن و تناسبى در توليدات علمى به وجود آيد. وى همچنين با اشاره به اينكه طى پنج تا شش سال آينده، تحقيقات پزشكى نيز افزايش خواهد يافت، گفت: رشد توليدات علمى در زمينه علوم تجربى آغاز شده است و زمينه هاى راهبردى رشد علوم انسانى نيز پيش بينى شده است زيرا رشد توليدات علمى ايران در رشته هاى علوم انسانى بسيار عقب تر از عرف بين المللى است، در حالى كه در سال هاى قبل از انقلاب، در اين زمينه از كشورهاى تركيه، چين، مصر و كره بسيار جلوتر بوديم.
دكتر منصورى گفت: در سال گذشته تنها ۱۰ درصد از محققان و اعضاى هيأت علمى دانشگاه ها در توليد مقالات مشاركت داشتند كه اين رقم بسيار پايين است و با توجه به اينكه در حال حاضر ۳۰۰ هزار محقق در كشور وجود دارد، بايد ميزان مشاركت آنها افزايش يابد تا در راستاى آن ميزان توليدات علمى نيز به رشد مطلوب برسد. وى در ادامه سخنان خود اذعان داشت: مسائل و مشكلات پژوهش و تحقيقات كشور، تنها در كمبود اعتبارات خلاصه نمى شود زيرا در اين بخش مسائل بسيار پيچيده مديريتى وجود دارد كه هنوز حل نشده است و يكى از سياست هاى وزارت علوم، ساماندهى مديريت پژوهش در كشور است. دكتر منصورى همچنين از تاسيس مركز مطالعات و همكارى هاى بين المللى در كشور خبر داد و گفت: اين مركز تحقيقاتى در يكى از روستاهاى يزد داير خواهد شد و به عنوان پل ارتباطات علمى بين المللى ايران و جهان فعاليت خواهد كرد.
وى در ادامه از اختصاص ۹ ميليارد تومان اعتبار براى حمايت از پايان نامه هاى مقاطع كارشناسى ارشد و دكترى در سال جارى خبر داد و افزود: يكى از سياست هاى وزارت علوم، حمايت از پايان نامه هاى تحصيلات تكميلى دانشجويان و كارهاى تحقيقاتى آنهاست كه اين سياست در ابتدا به صورت متمركز و به مرور به صورت غيرمتمركز اجرا خواهد شد. دكتر منصورى در پايان با اشاره به وضعيت بودجه پژوهشى كشور، رقم بودجه سال ۸۳ تحقيقات كشور را ۷ دهم درصد توليد ناخالص ملى عنوان كرد.